Cổ Học Tinh Hoa

  ÔM CÂY ĐỢI THỎ

Một người nước Tống đang cày ruộng. Giữa ruộng có một cây to. Có con thỏ đồng ở đâu chạy lại, đâm vào gốc cây, đập đầu chết. Người cày ruộng thấy thế, bỏ cày, vội chạy đi bắt thỏ. Đoạn, cứ ngồi khư khư ôm gốc cây, mong lại được thỏ nữa. Nhưng đợi mãi chẳng thấy thỏ đâu, lại mất một buổi cày. Thiên hạ thấy vậy, ai cũng chê cười.

Hàn Phi Tử

GIẢI NGHĨA

Hàn Phi Tử: Công tử nước Hàn, học trò Tuân Tử chuyên về bình danh pháp luật, nước Hàn không dùng, sang ở nước Tần, được đại dụng, nhưng sau bị kẻ gièm pha, rồi tự tử. Sách của Hàn Phi Tử có 50 thiên, đặt tên Hàn Tử. Nhà Tống sau thêm chữ Phi để khỏi lầm lẫn với Hàn Dũ.

Đoạn: nghĩa đen là đứt, việc nầy đứt đến việc khác.

LỜI BÀN

Thấy mùi, quen mui làm mãi. Ở đời những kẻ ngẫu nhiên gặp may, mà ước ao được gặp may luôn như thế nữa, không biết sự may là tình cờ mới có, thì có khác gì người nước Tống ôm cây đợi thỏ nầy. Anh ôm cây đợi thỏ này lại còn là người cố chấp bất thông, không hiểu thời thế, không thấu tình cảnh, khư khư đười ươi giữ ống, cũng một phường với những hạng chơi đàn gắn chặt phím, khắc mạn thuyền để nhớ chỗ gươm rơi.

Truyện cười trong ngày

 Mắt còn tốt

Hai vợ chồng già nói chuyện với nhau:

- Anh vẫn chơi golf tốt chứ, Jack?

- Anh đánh vẫn tốt nhưng mắt đã kém quá rồi, nên không biết quả bóng nó lăn đi đâu.

- Thì anh đã 75 tuổi rồi còn gì! Sao anh không rủ anh Scott của em đi chơi cùng với?

- Nhưng anh ấy đã 85 tuổi, anh ấy còn chơi golf nữa đâu.

- Nhưng mắt anh ấy còn tốt lắm. Anh ấy có thể nhìn thấy quả bóng lăn đi đâu đấy. Có điều trí nhớ anh ấy hơi kém...

Hôm sau Jack đánh bóng và nhờ ông anh vợ Scott quan sát bóng. Jack đánh bóng, quả bóng lăn vào giữa sân.

- Anh có thấy quả bóng lăn đi đâu không? - Jack hỏi.

- Có.

- Nó đâu?

- Tôi quên mất rồi!

Suy Niệm Trong Ngày

 

Truyện ngắn - Khôn dại

 Khôn dại

Đời Xuân Thu, vua nước Tề là Hoàn Công đi săn, đuổi theo một con hươu, đến một hang đá, thấy ông lão ở đó, mới hỏi:

- Hang này tên gọi là hang gì?

Ông lão đáp:

- Là hang Ngu Công.

- Sao lại đặt tên như thế?

- Tại kẻ hạ thần ở đây nên mới có tên như thế.

Nhà vua nhìn ông lão hồi lâu rồi hỏi:

- Coi bộ lão không phải người ngu, cớ sao lại gọi là Ngu Công?

Ông lão chậm rãi thưa:

- Nguyên hạ thần có con bò cái đẻ được một con nghé. Nghé lớn lên, hạ thần đem đi bán, lấy tiền mua một con ngựa con đem về nuôi chung cùng bò cái. Một hôm, chàng thanh niên đến lấy lý rằng bò cái không đẻ được ngựa con, nên bắt con ngựa đem đi. Hạ thần không cãi được, đành chịu mất ngựa. Xa gần nghe chuyện, ai cũng chê hạ thần là ngu, mới gọi hang hạ thần ở đây là hang Ngu Công.

Nhà vua cười lớn:

- Như thế thì lão ngu thật!

Trở về cung, Hoàn Công đem chuyện ông lão mất ngựa kể lại cho quan Tể Tướng là Quản Trọng nghe, Quản Trọng nói:

- Đó chính là cái ngu của Di Ngô này. Nếu được vua giỏi như vua Nghiêu, bầy tôi giỏi như Cao Dao, thì khi nào có kẻ dám ngỗ ngược lấy không ngựa của người ta vậy! Ngu Công đành chịu mất ngựa, hẳn vì biết rõ hình pháp ngày nay không ra gì. Xin Chúa Công kíp chỉnh đốn chính sự lại.

Đức Khổng Phu Tử nghe chuyện, gọi đệ tử:

- Đệ tử ta đây? Hãy ghi lấy việc ấy. Hoàn Công là Bá Quân, Quản Trọng là hiền thần, tuy đã vào bậc khôn ngoan mà còn tự cho là ngu dại.

- Đành chịu mất ngựa như thế, sao gọi là khôn?

- Khôn là vì biết rõ hình pháp không ra gì, thà chịu mất ngựa còn hơn đi kiện. Bởi đi kiện để mong lấy lại ngựa, nhưng quyền bính ở trong tay bọn tham quan ô lại do hình pháp không ra gì sinh ra và làm cho hình pháp trở thành công cụ để đè ép và bóc lột dân lành, nơi tụng đình, công lý không còn, mà chỉ còn có cường quyền bạo pháp; như thế thì kiện đã không mong lấy lại được ngựa, mà có khi còn mất luôn bò. Đó là lý tất nhiên. Vì tham nhũng và ngang ngược là do chính thể thúi nát sinh ra, thì thế nào lại chẳng giống nhau được. Kẻ cướp ngựa con, người cướp bò cái, là việc không thể tránh được. Cho nên chịu mất một để khỏi mất hết, như thế chẳng phải là khôn lắm sao?

Tri Kiến Giác Ngộ - Minh Triết Trong Đời Sống

                                                             Thùng sơn chẳng hiểu

(Bích Nham Lục)

Đen ngòm như thùng sơn thì quả tình hoàn toàn chẳng hiểu gì cả. Ngay chính như Hòa Thượng Lâm Tế cũng bảo rằng:

- Ta đây xưa kia khi chưa khai ngộ cũng đã từng đen thùi cả mặt rồi.

Và ông gọi việc giải thoát khỏi sự mê vọng của chính bản thân mình và hoát nhiên đại ngộ là "đã phá thùng sơn".

Vị Ni Như Đại, có tục danh là Thiên Đại Dã, ban đầu đến tham vấn Hòa Thượng Vô Học Tổ Nguyên ( 1226 - 1286 ) ở Viên Giác Tự, sau đó đến bái yết Thanh Nhất Quốc Sư Viên Nhĩ Biện Viên (1202 - 1280 ) trên kinh đô. Rồi cô dừng chân trú tại Tùng Kiến Tự vùng Mỹ Nùng ( Mino ), hằng ngày chuyên tâm lo châm củi nấu nước cho các Thiền tăng Vân Thủy ( Unsui ). Một hôm, khi đang đội thùng nước trên đầu bỗng đáy thùng toát ra, nước chảy xối xả xuống người cô, và ngây lúc ấy cô hốt nhiên tỉnh ngộ. Cô bèn làm bài ca đạt ngộ rằng:

" Cám ơn thay đáy thùng Thiên Đạt đội trên đầu, như không đọng lại, sao có trăng hiển hiện."

Ngay hôm ấy cô đã đả phá được chính cái thùng sơn và thể nghiệm được cảnh địa của Bổn Lai Vô Nhất Vật ( xưa nay chẳng có vật nào ). Hòa Thượng Bàn Khuê cũng có bài ca như sau:

" Đáy thùng xưa vỡ toang, đất trời một vòng tròn sáng."

Nếu như đáy thùng mà vỡ tang ra, thông thường còn lại vòng tròn của cái thùng. Tuy nhiên, cảnh địa của Chơn Tướng Vô Tướng triệt để thì thậm chí cái vòng tròn kia cũng chẳng còn.

Cổ Học Tinh Hoa - Mã Viện

 Mã Viện

Mã Viện ra công, ra sức cày cấy, chăn nuôi, không bao lâu giàu có hàng ức triệu. Mà hình như chưa được phỉ chí, thường nói với người ta rằng: “Phàm làm nên giàu, mà có biết đem của thí chẩn cho người khốn cùng, thì mới là quí. Bằng không, thì chỉ làm tôi tớ đồng tiền, suốt đời canh giữ đồng tiền, chớ có ích gì.”

Sau Mã Viện đem hết tiền của chẩn cấp cho người nghèo, rồi ra làm quan giúp vua Quang Vũ nhà Hán. Tuổi bấy giờ đã già, mà cứ hay xin đi đánh Nam, dẹp Bắc. Mỗi khi thắng trận trở về, họ hàng bà con ra chào mừng đón rước thì Mã Viện nói rằng:

- Làm tài trai nên chết ở chốn biên thuỳ, lấy da ngựa bọc thây mà chôn mới là đáng trọng; chớ ốm nằm xó giường, chết ở trong tay lũ trẻ nâng đỡ, thì có hay gì.

Lời bàn:

 Đối với nước Việt Nam ta, Mã Viện là một người cừu địch, đáng ghét. Nhưng ta cũng không nên, vì ghét mà không biết đến cái hay của người. Như Mã Viện mồ côi nghèo khổ mà trở nên giầu có, là người có chí lập thân đáng khen. Giàu có mà biết dùng của , đem của cấp cho kẻ khốn cùng, lại là người có chí cứu khổ đáng trọng. Có tuổi mà vẫn đem thân ra chốn chiến trường để tận trung báo quốc lại là một người có chí ái quốc đáng phục, thật không phụ cái tiếng anh hùng. Một người cùng khổ yếu đuối mà làm nên phú quí, lúc phú quí lại hiểu được cái nghĩa phú quí nên làm thế nào, thực rất đáng làm gương cho cả mọi người!

Truyện cười trong ngày

 Vừa bán vừa biếu

Một bà bán hàng nổi tiếng bán đắt. Một hôm, có người nông dân vào mua hàng, bà ta giở giọng ngọt nhạt:: "Tôi vừa bán vừa biếu ông đấy".

 Người nông dân chẳng phải tay vừa, ông nói: “Cảm ơn bà, tôi xin nhận một nửa là số hàng biếu, nửa còn lại bà cất giùm, ngày mai tôi mang tiền đến lấy sau”.